De Transitiecirkel, een zesluik. Deel 2: Hechten en intimiteit

(lees ook deel 1 ‘Introductie’)

Hechting is een noodzakelijke voorwaarde.

In deel 1 van deze serie hebben we gezien dat veel gebeurtenissen in ons leven een cyclisch karakter hebben. Voor het cyclische proces van het onderhouden van relaties met anderen en met ons werk, hebben we de vorige keer de transitiecirkel geïntroduceerd.

Hechten

Hechting is een noodzakelijke voorwaarde voor het leven zoals wij dat kennen. Voor babytjes, die volledig afhankelijk zijn van anderen, is hechting essentieel om te overleven. We onderkennen verschillende stappen in de hechting van kinderen. Is er in de baarmoeder nog sprake van een letterlijk symbiotische relatie, na de geboorte start de onbewuste hechting al direct in de eerste levensmaanden van een baby. Al via het gericht volgen met de ogen en reageren op de ander is er na 3 maanden reeds een begin waarin een baby de hechting bewust inzet. Rond de 5/6 maanden is er echt al sprake van bewuste en selectieve hechting aan de mensen in de directe omgeving, met wederzijdse beïnvloeding. Hierbij krijgt het kind door dat het invloed op de omgeving kan uitoefenen. Voor een gezonde hechting is het dan belangrijk dat er ook daadwerkelijk gereageerd wordt op de (hechtings)signalen van de baby. Met een periode van eenkennigheid rond de 7 of 8 maanden en het afsluiten van de kritieke hechtingsfase rond de 9e maand, is dit bepalend voor de mate van (veilige, vermijdende of zelfs onveilige) hechting van het kind. De hechting gaat nog wel verder en ontwikkelt zich, als het goed is, in een richting van meer wederzijdse afhankelijkheid tot uiteindelijke onafhankelijkheid.

Die binding en dat vermogen tot hechten, met alle ervaringen die daar bij horen, zijn bepalend voor de rest van ons leven. We nemen die, en latere, ervaringen bewust en onbewust mee in onze nieuwe contacten als volwassene. Die ervaringen bepalen mede of we open in het leven staan en met vertrouwen contacten aan gaan of dat we moeite hebben om ons te binden aan anderen of andere zaken.

Transitiecirkel - Wilhelm van Wielink

Hechting en het psychologisch contract

Vanuit het psychologisch contract dat we in de vorige stap op de transitiecirkel hebben gesloten, gaan we, al dan niet vol vertrouwen, aan het werk. Ongemerkt start daarmee ook de hechting aan de organisatie, aan collega’s, gewoontes, organisatiecultuur, het gebouw, status, inkomen, etc. In meer of mindere mate identificeer je je als werknemer met je organisatie, met je functie en je, formele en informele, positie binnen het team. Het bijzondere is wellicht dat we ons niet alleen aan aangename dingen zoals de goede arbeidsvoorwaarden, de fijne sfeer en de prettige collega’s hechten. Ook onaangename zaken hebben zo, vanuit hun vertrouwdheid, hun eigen hechtingskracht. Zo kan dat oude kleine kantoorpand in het centrum, dat niet meer helemaal van deze tijd is en waar je niet kon parkeren, zo veel (positieve en negatieve) herinneringen herbergen dat we toch moeite hebben om te verhuizen naar dat nieuwe ruime pand op het industrieterrein.

Binden, boeien en loyaliteit

Vanuit het perspectief van de werkgever is het thema “boeien en binden” van medewerkers van belang. Hechting is weliswaar een natuurlijk proces, maar geen vanzelfsprekendheid. Vanuit de schendingen van het psychologisch contract en vanuit het belang van continuïteit voor de bedrijfsvoering, is de werkgever gebaat bij gemotiveerd, betrokken en loyaal personeel en daar mag in geïnvesteerd worden. In het krachtenveld op de arbeidsmarkt spelen tenslotte verschillende invloeden mee. Wil de werkgever zich positief onderscheiden, dan is het van belang dat er niet alleen naar de kale arbeidsvoorwaarden wordt gekeken, maar dat ook de psychologische effecten worden meegenomen. Dat blijkt overigens, zeker in tijden van ingrijpende organisatieveranderingen, helemaal geen gemakkelijke zaak. Want hoe besteed je aandacht aan zulke ogenschijnlijk ongrijpbare zaken als ‘hechting’? Wat komt daar bij kijken? Wat levert het op, of…wat kost dat?

Veranderingen op het werk (zoals bij fusies en reorganisaties) en zeker ook (dreigende) onzekerheid over het voortbestaan van onze baan, maken dat de hechting onder druk komt te staan. Wellicht vindt er een verschuiving of verandering in ons psychologisch contract plaats. Deze veranderingen confronteren ons met (dreigend) verlies. Maar dan zitten we al bij stap 3. Daarover volgende keer meer.

Een vraag en een filmfragment: “Married life”

In de film Up! van Disney Pixar hebben Carl en Ellie elkaar vorige keer leren kennen. Aansluitend hierop presenteren we een fragment dat over hechting in het volwassen leven gaat. Onherroepelijk gaat hechting ook over afscheid nemen en daarmee over verlies. Daar staan we de volgende keer uitgebreid bij stil. In dit fragment wordt de transitiecirkel eigenlijk al meerdere keren volledig doorlopen. Er is dan ook altijd sprake van meervoudige verliezen gedurende het leven.

We willen je uitnodigen om voor jezelf na te gaan op welke manier jij gehecht bent aan je werk(gever), welke aspecten van binding daarin meespelen en hoe het met de wederzijdse balans van (on)afhankelijkheid en loyaliteit is.

We wensen je veel kijkplezier bij dit fragment over hechten: ‘Married Life’.

Dit artikel schreef ik met Leo Wilhelm, leidinggevende bij de rijksoverheid. Leo maakt, met als specialisme transitiemanagement, onderdeel uit van een community van veranderaars

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s